Afgelopen september heb ik de cursus Brain Blocks voor behandelaren afgerond. Graag deel ik met jullie wat Brain Blocks inhoudt en laat ik jullie zien hoe het werkt. Brain Blocks is een behandelmethode.

Wat is het doel van Brain Blocks?
Brain Blocks heeft als doel om door middel van reflectie meer inzicht te krijgen in de eigen gevoelens en gedachten, en in de gevoelens en gedachten van anderen. Reflectie betekent het terugkijken op hoe je te werk bent gegaan en daarvan leert. Er wordt bij Brain Blocks vanuit gegaan dat meer inzicht in je eigen gevoelens, gedachten en grenzen (en die van anderen) leidt tot anders kijken naar je ervaringen. Dit anders kijken, is een eerste stap naar het eventueel aanpassen van denken, voelen en handelen (Van de Ven, 2021).

Binnen Brain Blocks wordt uitgegaan dat een individu geboren wordt met een aantal persoonlijke en unieke eigenschappen (nature), die zich ontwikkelen onder invloed van een voortdurende wisselwerking met de omgeving (nurture). Hierbij beïnvloedt een individu zijn omgeving en de omgeving beïnvloedt het individu, een wederzijdse beïnvloeding dus. Soms loopt iets in deze wederzijdse beïnvloeding niet helemaal goed, daar kan Brain Blocks bij helpen. 

Wanneer kan Brain Blocks worden ingezet?
Brain Blocks wordt ingezet bij een hulpvraag gericht op het sociale en/of emotionele functioneren.
Er wordt een probleem in relatie tot zichzelf,  in relatie tot anderen of in relatie met de omgeving ervaren. Bij een probleem in relatie tot zichzelf kan gedacht worden aan een laag zelfbeeld of weinig zelfvertrouwen. Onzekerheid over je eigen handelen is hiervan een voorbeeld. Of het niet aanvoelen van je eigen grenzen. Een probleem in relatie tot anderen zou kunnen zijn een probleem met sociale afstemming, dus bijvoorbeeld het lastig vinden om de grenzen van anderen te herkennen en/of respecteren. Maar ook als je merkt dat een bepaald persoon je elke keer irriteert. Een probleem in relatie tot de omgeving zou kunnen zijn het verwerken van prikkels, of jezelf verhouden tot maatschappelijke verwachtingen, bijvoorbeeld als een werkgever bepaalde verwachtingen van je heeft die je lastig vindt (Van de Ven, 2021).

Voor wie?
Brain Blocks kan worden toegepast bij zowel kinderen, jongeren als volwassenen. Voor het werken met Brain Blocks is de aanwezigheid van enige reflectie nodig, wat in het algemeen genomen ontwikkeld is bij een ontwikkelingsleeftijd van 4 jaar. Om Brain Blocks toe te passen, is het voldoende als iemand onderscheid kan maken tussen 2 kleuren en hier betekenis aan kan geven (groen is leuk, rood is niet-leuk), en antwoord kan geven op vragen, verbaal (ja/nee is voldoende) of non-verbaal (wijzen). Enige vorm van interactie moet dus mogelijk zijn. Wel is het zo dat de Brain Block-beelden en inhoud/niveau van de behandeling er anders uitziet naarmate de ontwikkelingsleeftijd hoger is. Een Brain Blocks-traject kan een kortdurend traject zijn van enkele sessies, maar ook een langdurig traject.

Het belangrijkste uitgangspunt binnen Brain Blocks is dat de persoon zelf altijd het beste weet hoe hij of zij een gebeurtenis heeft ervaren (en dus niet de behandelaar/omgeving). Door het weergeven van wat een gebeurtenis met iemand heeft gedaan, krijgt de persoon inzicht in zijn eigen ervaring. Het kan ook de omgeving inzicht geven in wat iemand heeft ervaren. Brain Blocks is hiermee dus ook een belangrijk communicatiemiddel met de omgeving. 

Brain Blocks kan op verschillende niveaus worden toegepast. Er kan binnen Brain Blocks bij een vrij jong ontwikkelingsniveau worden ingestoken op het leren herkennen van eigen gedachten, gevoelens en grenzen, en indien mogelijk de herkenning bij anderen. Een volgende stap hierin is het herkennen van oorzaak en gevolg binnen de interactie tussen mensen. Dus acties van de ander hebben invloed op mij, en andersom. Bij een jonge ontwikkelingsleeftijd is dit vaak al veel rendement van de behandeling, als deze bewustwording op gang kan worden gebracht. Dit wordt geoefend door tijdens de behandeling directe interactie uit te lokken, bijvoorbeeld door het doen van een spelletje. 

Bij een hoger ontwikkelingsniveau gaat het traject een stapje verder. Dan wordt gekeken naar de belemmerende overtuigingen die een persoon heeft, over zichzelf of over de omgeving. Bijvoorbeeld  “ik kan ook nooit iets goed doen” of “anderen zijn niet te vertrouwen”. Door met een persoon terug te kijken naar ervaringen, worden patronen in interacties en het denken/overtuigingen duidelijk. Door dit te bespreken, ontstaat bewustwording, wat soms al kan helpen. Indien nodig kan samen met de persoon gekeken worden waar ruimte is voor verandering. Soms door meer uitleg te geven, soms door sterke kanten van een persoon te versterken. Belangrijk is dat dit altijd maatwerk is, dus aangepast aan wat bij de persoon past.

Tot zover de theorie, maar hoe ziet dit er dan in de praktijk uit?
Geen sessie is dus hetzelfde. Wat wel elke sessie hetzelfde maakt, is dat iemand wordt gevraagd

Brain Blocks-beelden te maken. Een Brain Blocks-beeld is een weergave van wat iemand ervaren heeft bij een bepaalde gebeurtenis. Om deze ervaring weer te geven, wordt gebruikgemaakt van blokjes, in verschillende kleuren en verschillende vormen en maten. Aan de persoon wordt gevraagd om met de blokjes uit te leggen hoe een gebeurtenis is ervaren. Om te beginnen en te wennen aan de manier van werken, wordt gevraagd om een fijne gebeurtenis neer te leggen. Bijvoorbeeld: Hoe ziet het er bij jou uit als je een ijsje eet. Afbeelding 1 laat zien wat mijn dochter heeft neergelegd bij deze vraag, waarbij de groene blokjes staan voor heel erg lekker. Zelf leg ik als behandelaar ook een eigen beeld neer. Hierin probeer ik altijd net een stapje verder te reflecteren, om zo het reflectieproces van de ander wat te verdiepen. Afbeelding 2 is mijn hoofd als ik een ijsje eet. De groene blokjes staan voor erg lekker, maar het blauwe blokje staat voor brain freeze. Hiermee laat ik zien dat een gebeurtenis niet alleen maar leuk of niet leuk is, maar er nuances zijn.

Afhankelijk van het ontwikkelingsniveau, leeftijd en hulpvraag worden de volgende stappen binnen het traject bepaald. De volgende stap kan zijn, een spelletje doen om te bepalen of een persoon de oorzaak-gevolg binnen interacties kan zien.  Of een vervelende ervaring uitvragen om belemmerende overtuigingen duidelijk te krijgen.

Dit is een hele kleine inleiding in wat Brain Blocks is en hoe breed Brain Blocks kan worden ingezet. Mocht je nog een vraag hebben of wil je meer informatie, neem gerust contact met mij op (simonevanzantvoort@zorgwiel.eu). Altijd leuk om hier verder over te praten! 

Referentie: Ven, S van de. (2021). Brain Blocks Handboek voor het werken met Brain Blocks. (2e editie). BoekenGilde.